تلاش برای خیس شدن از استان زمزم


حج یک عبادت است که از دو بعد معنوی و اجتماعی قابل تحلیل است. کسانی که آن را تجربه کرده اند از شیرینی این خدمت طولانی، دشوار و طاقت فرسا می گویند.

چه رازی در این عبادت همه مسلمانان نهفته است که همه توهین ها و آزردگی ها را کنار گذاشتند و متحد شدند تا توحید را با هم تجربه کنند. تجربه ای ملموس از ایمان در عبادت طولانی، سخت و شیرین. می گویند حج بهترین مظهر وحدت اجتماعی مسلمانان است. راز حج را باید از دیدگاه شخصی که تمام اعمال حج در این ایام به او نسبت داده می شود جستجو کرد. ابراهیم خلیل…

حجت الاسلام دکتر قاسم کاکایی استاد دانشکده الهیات و عرفان دانشگاه شیراز با رزومه علمی پربار در حوزه فلسفه و عرفان اسلامی است. وی در این گفتگو به تحلیل حاج ابراهیمی در ایام عید قربان از منظر عرفانی پرداخت.

چرا حج را حج ابراهیم می نامند؟

قربان بایرام و ایثار یکی از جلوه های مهم حج است. در حج به عنوان یکی از بزرگترین عبادات، رفتار قلبی حرف اول را می زند. کسانی که در سفر الهی بوده اند، دیده اند که همه احکام، عبادات و اعمال حج یک جزء بسیار مهم دارد و آن رفتار قلبی است. افرادی که حتی در زمره عرفا نبوده اند، پس از زیارت این سفر معنوی، به حالت معنوی و عرفانی می رسند. کتاب‌های ارزشمندی چون «حسی در میقات» اثر جلال آل احمد و «حج» دکتر شریعتی از ثمره‌های این سفر معنوی است. حج یک عبادت جامع است که شامل همه عبادات می شود. این از ویژگی های حج است. پرهیز از روزه، پرداخت مالی، نماز، وقف، اردوی جمرات که شبیه جهاد و جبهه و… است، رفتاری باطنی برای حج می آورد، زیرا حج مجموع همه عبادات است، باطنی دارد. البته و به نوعی نمادین ترین عبادات است. حج یک زیارت نمادین است. کاری که ما می کنیم، اسرار پشت این چیزها، اسرار حج است.

همه ما می دانیم که همه مکان ها و زمان ها از آن خداست، اما خداوند دلیلی پیدا کرد تا زمانی را که ماه مبارک رمضان شهره است و کعبه بیت…

یکی از سوالات جالب این است که از دوازدهمین ماه هجری قمری که استیل وارد این دو ماه شده است، دو ماه فرصت داریم و مهم است که بدانیم ماه چه زمانی حل می شود و در این استطلال نشان می دهیم که منتظریم. ما منتظر بزرگتر هستیم برای دیدن فرا رسیدن این ماه لحظه شماری می کنیم. این دو ماه یکی ماه مبارک رمضان و دیگری ماه مبارک ذی الحجه است، هر دو افعالی دارند. دو آیدای بزرگ ما؛ فطر و قربان با این دو ماه همراه است که بعد از اتفاقات خاص به این عید و جشن می رسیم.

در ماه مبارک رمضان هر جا که هستید می توانید باشید، وقت برایتان مهم است، اما در حج جدای از اینکه دهه ذی الحجه برای زائر مهم است، محل حضور شما نیز مهم است. پس حج زمان و مکان معینی را به خداوند نسبت می دهد و این زمان و مکان دارای تاریخ و جغرافیای خاص همراه با حضرت ابراهیم علیه السلام است. یعنی حج یاد قهرمان توحید حضرت ابراهیم علیه السلام می اندازد.

حج ما را به یاد پدر ادیان توحیدی و ابراهیمی می اندازد. حج با ابراهیم خلیل ارتباط قوی دارد. کعبه بنایی است که او ساخته است. داستان چ زمزم، حجر اسماعیل، سای صفا و مروه، عرفات، من خلق، رمی جمرات و فداکاری هر کدام مربوط به ابراهیم و زندگی اوست و سعی می کند ما را به سوی توحید سوق دهد.

نكته جالب اينكه اين زمان و مكاني كه زائر توحيد مي كند، فرصتي است براي رسيدن به بي جا و بي زمان. به این معنا که خدا را در همه جا و همیشه می توان یافت.

به غیر از بعد معنوی، حج یک بعد اجتماعی عظیم دارد که برای همه مردم است. به تعبیر قرآن وقتی خداوند به ابراهیم می فرماید خانه مرا بساز یا در جای دیگر می گوید اولین خانه ای که برای مردم ساخته شد یعنی خانه خدا پناهگاه و پناهگاه است. خانه مردان است و هر که بخواهد به خدا پناه ببرد باید حج بجا آورد. پس حج تمرین توحید است. کعبه برای این است که همه مردم به وحدت عمل کنند. به عبارت دیگر، حج شامل وحدت دینی و وحدت اجتماعی است. همه بی رنگ می شوند. لباس های یکنواخت و یکدست می پوشند که توصیه می شود سفید باشد.

کدام ویژگی ابراهیم خلیل از او چهره ای منحصر به فرد ساخته است؟

خداوند در آیات 161 و 162 سوره انعام به پیامبر صلی الله علیه و آله می فرماید: این دین ابراهیم است که دین اعتدال است. این چه آیینی است که از حضرت ابراهیم نازل شده است؟ آیه بعد می فرماید: نماز و عمل من و زندگی و مرگ من همه برای خداست. حج تمرینی است برای آمدن به اینجا. قهرمان او ابراهیم است; کسی که برای رسیدن به مقام امامت که بالاتر از نبوت و رسالت است، آزمایش های زیادی را پشت سر گذاشته است. روایت داریم که ابراهیم (علیه السلام) ابتدا نبی و سپس رسول و سپس خلیل بوده است. یعنی پر از خدا و دوستان بود. او خلیل الرحمن شد، یعنی خدا در او داخل شد; تحت پوشش چون تو به زندگی من می آیی (مولان). ابراهیم علیه السلام امامی شد که در راه توحید گام برداشت و پیشوای توحید مردم بود. در امتحانات مختلف همه چیز را به خدا داد. او پیر بود و نمی توانست بچه دار شود. خداوند در دوران پیری به او فرزندی داد و به او دلبسته شد. دوباره تلاش کرد. خداوند به ابراهیم گفت که از این وابستگی خلاص شود. فرزند و همسر را در جای خشک بگذارید. هاجر و اسماعیل را در مکه تنها گذاشت. او همه چیز را به خدا واگذار کرد. او خودخواه نبود و تنها شنونده پیام حضرت دوست بود:
چون با اوئل من کان لاه شدی / من تو هستم که کان لاه (مولانا)

هر که به پایان فی… بقای خود را با… می یابد زیرا هر چه خداوند از ابراهیم خواسته بود، او انجام داد. در یک کلام، حج میراث چنین شخصیت برجسته ای است. آغاز آن این است که خداوند به ابراهیم گفت این خانه را برای مردم بساز (لالناس). سپس فرمود: «صدا کن، مردم را صدا کن تا نزد تو بیایند، یعنی مرکز و پیشوا باشند». چرا چون ابراهیم راه توحید را طی می کند. لذا قیم می شود.

آیا حضرت ابراهیم در عرفان و بعد معنوی حج ​​تأثیر داشت؟

بنابراین. گفته می شود که ابراهیم خلیل الرحمن برای اولین بار آن را در حج لبیک اللهم لبیک گفته است. لیپیک خدای من لیپیک یعنی شنیدم خدا اومدم خدایا با جانم اومدم…به یه اشاره تو از من به سرم میزنه ولی این حریم رعایت میشه. آداب و رسوم باید رعایت شود؛ بعد از ورود به خانه غسل ​​نمی کند.

در حج لباس دنیا را در می آوریم و همه یک رنگ می شویم. ما در حال انجام عمره هستیم اما باید از خانه خارج شویم زیرا هنوز آماده نیستیم. اقدامات سخت و دشوار آغاز می شود. میکات مکانی برای ملاقات با عزیزتان است. ما هنوز آماده نیستیم. در عرفات، منا و مشعر توقف می کنیم، مثل زمانی که می خواهند جسدی را دفن کنند. سه بار آنجا توقف می کنند. این توقف برای این است که به تخریب کامل برسیم و بتوانیم وارد حرم شویم. اینجاست که نابودی فای… برای رسیدن حاجی به بقای با… دعای عرفات امام حسین (ع) برای کسب علم به زبان عرفات خوانده می شود.

جبل الرحمه را می بینیم. مشمول رحمت الهی می شوی و سپس وارد مشعر، ایستگاه دوم می شوی. شب است و مردم می گویند اینجا صحرای ماهشر است. این آیه شبیه محشر است. همه مردم یکسان هستند. دیگر کسی کسی را نمی شناسد. مقامی هم ندارد، جایگاهی دارد چون این عمل قیامت و قیامت است. در مشاره هوشیار می شویم و به مانا می رسیم و در مانا امیال دنیوی را قطع می کنیم. منا سرزمین آرزوهاست، یعنی آرزوهای دنیوی را بر زمین می گذاریم و آرزوهای بزرگ الهی را به خود می گیریم. ما آرزوهای دنیوی را برای رسیدن به فداکاری قطع می کنیم.

آیا معنای باطنی قربانی در حج مربوط است یا فقط یک عمل نمادین است؟

بنابراین. همه مناسک حج را برای رسیدن به قربانی انجام می دهیم. ما با فداکاری به خدا نزدیکتر می شویم. زیرا اوج مناسک در منا قربانی است و این آخرین امتحان ابراهیم است. داستان فداکاری اسماعیل در اوج جوانی و زیبایی حاصل عرفان والای ابراهیم است. پدری که در سنین پیری فرزندی به دنیا آورد و تمام زندگی ابراهیم است به امر خداوند جان خود را به قربانگاه می آورد. اسماعیل تمام زمینی متعلق به ابراهیم است. ابراهیم باید آن را قطع کند. اسماعیل از خود می پرسد چه می بینی؟ اسماعیل گفت: به آنچه خدا فرموده است عمل کن. وقتی هر دو تسلیم شدند. گلوی پسر را با چاقو نبرید. خدا گفت تو کاری را که باید می کردی انجام دادی. روح خودت را کشت

منا یاد حضرت ابراهیم است. ما فدای ابراهیم را عزاداری می کنیم. آنچه قربانی می کنیم باید با تقوای الهی به ما داده شود. تقوا نیز به معنای کشتن تمام مال است. در راهی که ابراهیم قصد کشتن اسماعیل را داشت، شیطان سه بار او را وسوسه کرد و پیامبر با سنگی او را از خود دور کرد. زائر بیت… سنگ می اندازد تا بگوید مبارزه با شیطان، دعوای بسیار ظریفی است. حاجی از زیورهای دنیوی خلاص می شود و موهایش را می تراشد. پس از طی این مراحل به او اجازه داده می شود وارد حرم شود و شروع به عشق ورزی با خدا کند. عید قربان جانم برخیز و فدای من / مرا سرگردان کن تا سرگردانیم (مولانا).

خدا گفت اونی که عاشقش شدم رو میکشم و بعد عاشقش میشم. اگر به خاطر عشق ما کشته شدی، شکرت که من خون گرانبهای تو هستم. این طواف است. بعد از طواف، نماز عشق است. نماز طواف در مقام ابراهیم، ​​یعنی همان جایی که ابراهیم ایستاد، چنان به او اقتدا می کنی که گویا امامت ابراهیم است. حجاج بیت… به مقام ابراهیم به توحید کامل دست می یابند.

علاوه بر این، تلاش صفا و مروه به تلاش هاجر شباهت دارد. یعنی شما یک گمشده دارید که مرتب از صفا به مروه و از مروه به صفا می رود. نمادی از تلاش هاجر و سپس آبی است که می جوشید و زمزمه می کرد. اگر سالک در راه استقامت کند، آن آب شیرین را که معنویت و پاسداری است به او می دهیم و می چشیم. همه اینها حج و قهرمانش ابراهیم است.