کیمیا با بریده


در این میان، با توجه به اینکه فرآوری مواد شیمیایی و حلال‌ها یک حوزه تخصصی و پر زحمت است، می‌توان آن را یک مزیت انکارناپذیر برای هر کشوری دانست. نیرویی که می تواند به تدریج از بسیاری از وابستگی ها به واردات بکاهد و از آثار تحریم های سرکوبگرانه بکاهد. یکی از شرکت های علمی ایران در این زمینه به حدی پیشرفت کرده است که می تواند مواد شیمیایی و ضایعات حلال مورد استفاده در صنایع پتروشیمی، شرکت های دارویی، تولیدکنندگان رنگ و رزین و همچنین صنعت خودروسازی را بازیافت کند و از نشت ارز به خارج از کشور جلوگیری کند. کشور. به همین مناسبت با سپهر کریمی آلاج بند مدیرعامل این شرکت علم محور به گفت و گو نشستیم.

اگر حلال های استفاده شده قابل بازیافت نیستند یا قابل بازیافت نیستند، باید دور ریخته شوند. معمولاً دو راه متداول برای حذف آنها وجود دارد. یکی سوزاندن در کوره های زباله سوز مورد تایید سازمان محیط زیست و دیگری تصفیه بیولوژیک. سپهر کریمی علاقه بند، مدیرعامل این شرکت تحقیقاتی درباره سرنوشت پسماندهای شیمیایی و حلال هایی که در صنایع مختلف تولید می شود، می گوید: «حلال ها در حوضچه های بزرگ آب ریخته شده و با کمک میکروارگانیسم ها عملیات خنثی سازی انجام می شود. شرکت تولید کننده زباله نیز مسئول این امر است. اینکه کدام یک از روش های دفع شیمیایی باید استفاده شود بستگی به نوع زباله دارد، مثلاً اگر زباله حاوی آب است، دفع در داخل خود شرکت ها انجام شود و اگر قرار است زباله سوزانده شود، یا خود شرکت ها باید زباله ها را بسوزانند. مجوز سازمان را برای داشتن یک محیط سوزاندن یا رها کردن مواد در شرکت های مورد تایید محیط زیست دریافت کنید

منافع اقتصادی و حفاظت از طبیعت

کریمی از مزایای بازیافت می گوید: موادی را در نظر بگیرید که باید به طور کامل از بین بروند، اما اگر این مواد در اختیار شرکت ما باشد، حداقل 50 درصد آن قابل بازیافت است. در برخی موارد، مقدار مواد بازیافتی به 99 درصد می رسد و مقدار بسیار کمی از بین می رود. به طور متوسط، هر کیلوگرم زباله شیمیایی و حلال بازیافتی، هفت کیلوگرم گازهای گلخانه ای را ذخیره می کند، یعنی از ورود هفت کیلوگرم گازهای گلخانه ای به جو جلوگیری شده است. بنابراین برای محیط زیست و از نظر اقتصادی برای شرکت ها مفید خواهد بود، زیرا حلال ها در بین مواد شیمیایی بسیار گران به حساب می آیند.

فن آوری های کاربردی پردازش زباله های حلال

مدیرعامل این شرکت دانش بانیان فناوری های مورد استفاده در فرآوری حلال را اینگونه توضیح می دهد: «تکنولوژی اصلی بیشتر تقطیر است. تقطیر خلاء، تقطیر کسری، تقطیر اتمسفری و تقطیر آزئوتروپیک. از آنجایی که زمینه اصلی فعالیت شرکت ما فرآوری حلال های آلی است، برای این امر از فرآیندها و فناوری های مختلفی استفاده می کنیم. مثال؛ ما سیستم های استخراج با حلال، سیستم های تقطیر، سیستم های جذبی و غربال مولکولی، سیستم های جداسازی غشایی و زئولیت را داریم. با توجه به اینکه تجهیزات تخصصی این فناوری ها در همه کشورها موجود نیست، یکی از نکات مهم در این زمینه ممکن است توانایی کشور در ساخت و تولید تجهیزات مورد نیاز برای انواع تقطیر باشد. کریمی در خصوص اینکه آیا تجهیزات مورد استفاده این شرکت تحقیق و توسعه تولید داخل است یا خیر، می‌گوید: «تجهیزات معمولاً ساخت شرکت خودمان و ساخت ایران است. حتی یک یا دو نمونه از تجهیزات مربوط به سیستم تبخیر در مقیاس صنعتی که برای جداسازی آب از حلال ها استفاده می شود توسط شرکت ما تولید می شود که مشابه آن در کشور وجود ندارد. در بین کشورهای خارجی تعداد کمی از این سیستم را دارند و می توانند از تجهیزات آن استفاده کنند.

جلوگیری از خروج ارز و دور زدن تحریم ها

کریمی درباره وضعیت کشورهای منطقه در زمینه فرآوری با حلال می گوید: فرآوری با حلال در اکثر کشورهای منطقه در سطح اولیه و سیستم های جداسازی و تقطیر است. در پاکستان کارخانه های تقطیر مختلفی وجود دارد. شرکت هایی در عراق وجود دارند که به طور فعال از روش های بازیافت شیمیایی خاصی استفاده می کنند، اما من هیچ شرکتی را در منطقه نمی شناسم که زباله های حلال را به صورت تخصصی بازیافت کند و بتواند آن را با خلوص بالا تولید کند. اکثر این شرکت ها در اروپا به خصوص در اسپانیا و انگلیس و همچنین در آمریکا وجود دارند که در بالاترین سطح در این زمینه فعالیت می کنند. وی در خصوص صادرات به خارج از ایران می گوید: شرکت ما مستقیماً به کشورهای دیگر صادر نمی کند، اما 90 درصد ضایعات حلالی که در داخل فرآوری می کند حلالی است که در ایران تولید نمی شود. در واقع به جای پرداخت هزینه های تخریب توسط شرکت ها و آسیب رساندن به محیط زیست و همچنین پرداخت هزینه برای واردات این مواد از کشورهای خارجی، تنها می توان حلال ها را بازیافت کرد. او دوباره این اقلام را برای مصرف شرکت های مختلف آماده کرد. در قراردادهای اخیر شرکت ما حلال هایی وجود دارد که در لیست تحریم های پتروشیمی قرار گرفته اند و صنایعی که به این حلال ها نیاز دارند باید با واسطه های متعدد آن را خریداری و وارد کنند و روش های فرآوری می تواند مانع از صادرات ارز شود. سود اقتصادی این فعالیت برای کشور بسیار بالاست. به عنوان مثال یکی از حلال هایی که اغلب استفاده می شود و شرکت ما آن را بازیافت می کند حلال رایج متیل پیرولیدون (NMP) است که در حال حاضر کیلویی شش دلار (حدود 170 هزار تومان) در دنیا قیمت دارد، اما سرویس فرآوری آن 10000 تومان است. کیلوگرم . چنین تفاوتی می تواند بسیار مقرون به صرفه باشد.

فرآوری مواد شیمیایی نیازمند توجه یک سازمان محیط زیستی است

با توجه به اینکه بازیافت حلال ها می تواند تاثیرات زیادی بر چرخه اقتصاد و همچنین حفاظت از محیط زیست کشور داشته باشد، به نظر می رسد سازمان حفاظت محیط زیست می تواند با توجه بیشتر به این حوزه اقدامات موثری انجام دهد. جلوگیری از انتشار مواد شیمیایی در طبیعت کریمی معتقد است: اگر قانونی در مورد بازیافت زباله های محلول در محیط زیست وجود دارد و قبل از معدوم کردن آنها، امکان بررسی مناسب بودن آنها برای بازیافت را در نظر بگیرید تا در صورت امکان به جای معدوم کردن، بازیافت شوند، بسیار خوب باشد. این طرح را می توان مشوقی برای شرکت ها و صنایع مرتبط با مواد شیمیایی دانست، زیرا در حال حاضر در بسیاری از کشورهای دنیا این طرح های تشویقی مانع از دفع مواد اولیه ثانویه می شود. کریمی در این باره می گوید: «حتی با موردی مواجه شدیم که یک شرکت بسیار بزرگ در ایران به مدت پنج سال زباله داشت که قابل سوزاندن یا تخریب نبود. در این بین یک شرکت فعالیت شرکت بازیافت ما را به عنوان واسطه به آنها پیشنهاد داد و موضوع حل شد. در حالی که اگر یک سازمان محیط زیست بتواند برای چنین مواقعی روش های بازیافت ارائه دهد و شرکت های فعال در این زمینه را معرفی کند، خیلی بهتر است.»

منبع: روزنامه جام جم